Veliki dio ključnih pitanja rješen Janjić: Srbija je de fakto priznala Kosovo, dijalog sveden na formu
Direktor Foruma za etničke odnose i dobar poznavalac političkih kretanja Dušan Janjić ocjenjuje da je proces normalizacije tokom 2025. godine sveden na formu i da je potreban suštinski iskorak. Kako ističe, u odnosima Beograda i Prištine ključna pitanja su faktički rješena, ali je politički proces i dalje blokiran. Janjić upozorava da je dijalog izgubio političku težinu i da bez snažnijeg međunarodnog pritiska nema stvarnog pomaka.
Dijalog između Beograda i Prištine suštinski je u zastoju i tokom 2025. godine sveo se na formalne susrete bez konkretnih rezultata, izjavio je za RTK direktor Foruma za etničke odnose i politički analitičar Dušan Janjić.
Prema njegovim rečima, dijalog o normalizaciji odnosa između Kosova i Srbije izgubio je politički sadržaj i pretvoren je u proces bez stvarnih pomaka, iako bi trebalo da predstavlja ključni mehanizam za regulisanje odnosa dve strane pod okriljem Evropske unije.
U aktuelnom formatu dijaloga, kako je naveo Janjić, od Prištine se očekuje formiranje Zajednice srpskih opština, dok se od Beograda zahteva da ne sprečava Kosovo u procesu međunarodnih integracija. I pored toga, ocenjuje da se proces u celini nalazi u fazi stagnacije.
Janjić smatra da je u odnosu Srbije prema Kosovu veliki deo ključnih pitanja već faktički rešen, iako se u domaćoj političkoj javnosti i dalje održava drugačiji narativ iz unutrašnjih političkih razloga.
"U ovom procesu Srbija je de fakto priznala Kosovo. To je sadržano u sporazumima, ali i u dokumentima. Priča o ‘nepriznavanju’ danas služi isključivo za unutrašnju političku upotrebu. Beograd nema više šta da isporuči, sa Banjskom je sve isporučeno“, rekao je Janjić.
Istovremeno, on upozorava da ključni politički problemi ostaju nerešeni, pre svega kada je reč o položaju srpske zajednice na Kosovu. Govoreći o Zajednici srpskih opština, Janjić je ocenio da je taj koncept od samog početka pogrešno postavljen i da ne može proizvesti održivo rešenje.
"Zajednica srpskih opština, kako je zamišljena, jednostavno nije moguća. Taj koncept je od početka pogrešno postavljen. Kosovo je već decentralizovano, opštine imaju značajna ovlašćenja, a insistiranje na etničkom modelu predstavlja jedan od najvećih promašaja i briselske i Vučićeve politike, ali i šire međunarodne zajednice koja je to podržala“, naveo je Janjić.
On je dodao da se položaj Srba na Kosovu ne može rešavati kroz etničke aranžmane, već kroz demokratizaciju i jasan zakonodavni okvir za lokalnu samoupravu.
"Bez jasnog institucionalnog statusa i stvarne zaštite prava srpske zajednice, Kosovo nema ozbiljan put ka Savetu Evrope. Postoje evropski modeli i regionalna iskustva, čak je i Albin Kurti govorio da je hrvatski model prihvatljiv, jer je to model manjinske samouprave“, rekao je Janjić.
Prema oceni Janjića, proces normalizacije odnosa između Beograda i Prištine tokom 2025. godine ostao je suštinski blokiran i nije se pomerio sa mrtve tačke.
"Godina 2025. prošla je u ispijanju kafa umesto u dijalogu, u slanju poruka u Brisel kao u poštansko sanduče. Ovo što sada radi novi fasilitator jeste pokušaj birokratije da oživi nešto što se ne može oživeti. Dijalog o normalizaciji, na način na koji je vođen do početka faze konflikta, nije moguće obnoviti“, rekao je Janjić.
Janjić je ocenio i da dijalog, u formatu u kojem se danas vodi, ne može biti obnovljen bez suštinske promene pristupa i snažnijeg političkog angažmana međunarodne zajednice. Posebno je istakao ulogu Kvinte, predvođene Sjedinjenim Američkim Državama i Velikom Britanijom. Stoga on kao važnu pouku ističe da Evropska unija više nema kapacitet da sama bude efikasan fasilitator.
“Iako se format dijaloga, utvrđen odlukom Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, ne može napustiti i EU će formalno ostati posrednik, bez snažnijeg i direktnijeg političkog angažmana Kvinte, uz jasne političke pritiske i odgovornost, proces će ostati zarobljen u statusu kvo”.
Prema njegovim rečima, dijalog o normalizaciji odnosa između Kosova i Srbije izgubio je politički sadržaj i pretvoren je u proces bez stvarnih pomaka, iako bi trebalo da predstavlja ključni mehanizam za regulisanje odnosa dve strane pod okriljem Evropske unije.
U aktuelnom formatu dijaloga, kako je naveo Janjić, od Prištine se očekuje formiranje Zajednice srpskih opština, dok se od Beograda zahteva da ne sprečava Kosovo u procesu međunarodnih integracija. I pored toga, ocenjuje da se proces u celini nalazi u fazi stagnacije.
Janjić smatra da je u odnosu Srbije prema Kosovu veliki deo ključnih pitanja već faktički rešen, iako se u domaćoj političkoj javnosti i dalje održava drugačiji narativ iz unutrašnjih političkih razloga.
"U ovom procesu Srbija je de fakto priznala Kosovo. To je sadržano u sporazumima, ali i u dokumentima. Priča o ‘nepriznavanju’ danas služi isključivo za unutrašnju političku upotrebu. Beograd nema više šta da isporuči, sa Banjskom je sve isporučeno“, rekao je Janjić.
Istovremeno, on upozorava da ključni politički problemi ostaju nerešeni, pre svega kada je reč o položaju srpske zajednice na Kosovu. Govoreći o Zajednici srpskih opština, Janjić je ocenio da je taj koncept od samog početka pogrešno postavljen i da ne može proizvesti održivo rešenje.
"Zajednica srpskih opština, kako je zamišljena, jednostavno nije moguća. Taj koncept je od početka pogrešno postavljen. Kosovo je već decentralizovano, opštine imaju značajna ovlašćenja, a insistiranje na etničkom modelu predstavlja jedan od najvećih promašaja i briselske i Vučićeve politike, ali i šire međunarodne zajednice koja je to podržala“, naveo je Janjić.
On je dodao da se položaj Srba na Kosovu ne može rešavati kroz etničke aranžmane, već kroz demokratizaciju i jasan zakonodavni okvir za lokalnu samoupravu.
"Bez jasnog institucionalnog statusa i stvarne zaštite prava srpske zajednice, Kosovo nema ozbiljan put ka Savetu Evrope. Postoje evropski modeli i regionalna iskustva, čak je i Albin Kurti govorio da je hrvatski model prihvatljiv, jer je to model manjinske samouprave“, rekao je Janjić.
Prema oceni Janjića, proces normalizacije odnosa između Beograda i Prištine tokom 2025. godine ostao je suštinski blokiran i nije se pomerio sa mrtve tačke.
"Godina 2025. prošla je u ispijanju kafa umesto u dijalogu, u slanju poruka u Brisel kao u poštansko sanduče. Ovo što sada radi novi fasilitator jeste pokušaj birokratije da oživi nešto što se ne može oživeti. Dijalog o normalizaciji, na način na koji je vođen do početka faze konflikta, nije moguće obnoviti“, rekao je Janjić.
Janjić je ocenio i da dijalog, u formatu u kojem se danas vodi, ne može biti obnovljen bez suštinske promene pristupa i snažnijeg političkog angažmana međunarodne zajednice. Posebno je istakao ulogu Kvinte, predvođene Sjedinjenim Američkim Državama i Velikom Britanijom. Stoga on kao važnu pouku ističe da Evropska unija više nema kapacitet da sama bude efikasan fasilitator.
“Iako se format dijaloga, utvrđen odlukom Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, ne može napustiti i EU će formalno ostati posrednik, bez snažnijeg i direktnijeg političkog angažmana Kvinte, uz jasne političke pritiske i odgovornost, proces će ostati zarobljen u statusu kvo”.
