Neustavna pojava Vlasti zabranile njegovu upotrebu, ali dinar nastavlja da cirkuliše bez ikakvih prepreka
Vlasti Kosova, prije gotovo dvije godine zvanično su zabranile korišćenje srpskog dinara na Kosovu, ali na sjeveru i u drugim delovima zemlje ova valuta i dalje cirkuliše bez ikakvih prepreka kod preduzeća i građana. Iako komercijalne banke više ne prihvataju dinar, prodavnice i građani ga i dalje koriste – neki otvoreno, drugi opreznije.
Tim KosovaPress-a tokom istraživanja u sjevernim opštinama primjetio je da, pored eura, dinar je opcija za svakodnevna plaćanja kod trgovaca i građana u tim dijelovima.
Profesor univerziteta ocjenjuje da ovakva neustavna pojava ugrožava politički i ekonomski integritet zemlje, stvara novac van kontrole CBK-a, izaziva nestabilnost i podstiče kriminal.
Takođe, upotreba srpskog dinara na sjeveru, ali i u drugim dijelovima Kosova, nanosi štetu budžetu Kosova u milionima eura, jer transakcije u ovoj valuti nisu prijavljene Poreskoj upravi Kosova (ATK).
Dok Ustav Kosova propisuje euro kao zvaničnu valutu, stručnjaci ocjenjuju da je upotreba dinara ekonomski veoma štetna, neustavna i ilegalna.
CBK je uredbom odlučila da od 1. februara 2024. jedina dozvoljena valuta za gotovinska plaćanja na Kosovu bude euro.
Ipak, na sjeveru Kosova, dinar nije samo zabranjena valuta – on i dalje cirkuliše među građanima. Od malih prodavnica do lokalnih pijaca, plaćanja dinarom i eurom se obavljaju paralelno, pokazujući da se regulative i zakoni ne primjenjuju dosledno.
U Zubinom Potoku, dok se prelazi iz prodavnice u prodavnicu, zamjena eura za dinar djeluje prirodno; procedure su jednostavne i građani ga koriste bez poteškoća. Video snimci KosovaPress-a prikazuju tim kako vrši zamjenu eura u dinare u jednoj prodavnici.
Takođe, u ovoj opštini, u svim prodavnicama, cijene proizvoda – prehrambenih, higijenskih i drugih – pišu se samo u dinarima, ne i u eurima.
U Zvečanu, tim KosovaPress-a je primjetio da trgovci i dalje prihvataju dinare bez ikakve zadrške. Video snimci pokazuju da je prodavač gotovo normalno primio plaćanje u dinarima. Ova praksa svakodnevno funkcioniše u suprotnosti sa zakonom u tom dijelu zemlje.
Građani kažu da se dinar i dalje koristi i u Leposaviću, gdje je moguć plaćanje i eurima i dinarima, ali za male transakcije i svakodnevne kupovine dinar ostaje najčešći.
U sjevernoj Mitrovici prodavnice prihvataju i euro i dinar. Jedan stanovnik objašnjava da su obe valute prihvaćene lako i da nije bitno kojom plaća kupac.
Šta kaže CBK o dinaru?
CBK nije objasnio zašto se ova nelegalna pojava i dalje toleriše, osim što navode da CBK u potpunosti sprovodi regulative za gotovinska plaćanja u finansijskom sektoru, obezbjeđujući snabdjevanje novcem u ekonomiji i dajući ovlašćenja finansijskim institucijama.
„U ovom okviru, Uredba o gotovinskim operacijama se potpuno primjenjuje u finansijskom sektoru, uključujući snabdjevanje novcem u ekonomiji i ovlašćenja koja CBK daje finansijskim institucijama“, navodi se u pisanom odgovoru CBK za KosovaPress.
CBK dodaje da su značajno proširili pristup finansijskim uslugama u sjevernim opštinama. Broj bankarskih filijala porastao je sa četiri na 12, a broj finansijskih institucija sa 17 na 49, dok banke olakšavaju podizanje eura sa bankomata bez obzira na valutu na računu građana u inostranstvu.
Kursevi valuta i dalje su dio svakodnevnice, a institucije nude legalnu zamenu valuta koja je u skladu sa regulativom.
Policija Kosova i Ministarstvo finansija, rada i transfera nisu odgovorili na upite KosovaPress-a u vezi sa zaplenom i sprovođenjem zabrane upotrebe srpskog dinara u sjevernim opštinama.
Posljednji sigurnosni slučajevi pokazuju da gotovina, uključujući dinar, i dalje čini dio svakodnevnog života na sjeveru. 1. novembra u sjevernoj Mitrovici uhapšene su dvije osobe zbog pljačke u lokalnom objektu, gdje je zaplenjen novac, većinom u srpskim dinarima. Slična zaplena dogodila se i u Podujevu mjesec dana ranije.
Profesor Ekonomskog fakulteta, Nagip Skenderi, navodi da upotreba dinara narušava politički i ekonomski integritet Kosova, stvara novac van kontrole CBK, izaziva nestabilnost i podstiče kriminal.
On objašnjava da cirkulacija dinara na kosovskom tržištu krši regulative CBK i oštećuje ekonomski sistem, jer novac koji ulazi na Kosovo ostaje van nadzora institucija. Ova praksa slabi političku i finansijsku stabilnost, stvara prostor za kriminalne aktivnosti i spoljna uticaja, ugrožavajući ekonomski i državni integritet.
Prema Skenderiju, dinar i dalje cirkuliše na sjeveru, posebno za isplate koje Srbija daje građanima kroz paralelne plate i penzije, što mješavinu eura i dinara čini dvostruko korisnom za lokalno stanovništvo i otežava djelovanje kosovskih institucija. On dodaje da međunarodni pritisak da se dozvoli upotreba dinara dodatno komplikuje situaciju, te zahtjeva strogo sprovođenje zabrane od strane pravosudnih i kontrolnih mehanizama države.
„Na sjeveru i dalje funkcioniše tržište koje posluje sa srpskim dinarom, posebno u slučajevima paralelnih plata – kako zaposlenih u institucijama Kosova, tako i u institucijama Srbije, koje se isplaćuju u dinarima za penzije i plate. Tržište pokazuje suživot eura i dinara, ali interes stanovništva da dobije obe plate, uključujući i dinare koje primaju kao ekonomski benefit, usporava djelovanje Vlade Kosova da riješi ovaj problem. Međunarodni pritisak takođe vrši pritisak na institucije i vladu da ne zabranjuje upotrebu srpskog dinara, kako bi se zaštitili interesi srpske manjine i koegzistencija u tom dijelu zemlje“, ističe Skenderi.
Uredba CBK-a, koja zabranjuje korišćenje valuta osim eura, stupila je na snagu 1. februara 2024, a prelazni period za njenu primjenu završio se 13. maja iste godine.
Prema Ustavu Republike Kosovo, član 11 propisuje da Republika Kosovo ima jednu zvaničnu valutu:
„U Republici Kosovo kao važeće sredstvo plaćanja koristi se jedna valuta“, stoji u članu 11 Ustava Kosova.
Izvor: KosovaPress/Gazeta Expess/Kossev
Profesor univerziteta ocjenjuje da ovakva neustavna pojava ugrožava politički i ekonomski integritet zemlje, stvara novac van kontrole CBK-a, izaziva nestabilnost i podstiče kriminal.
Takođe, upotreba srpskog dinara na sjeveru, ali i u drugim dijelovima Kosova, nanosi štetu budžetu Kosova u milionima eura, jer transakcije u ovoj valuti nisu prijavljene Poreskoj upravi Kosova (ATK).
Dok Ustav Kosova propisuje euro kao zvaničnu valutu, stručnjaci ocjenjuju da je upotreba dinara ekonomski veoma štetna, neustavna i ilegalna.
CBK je uredbom odlučila da od 1. februara 2024. jedina dozvoljena valuta za gotovinska plaćanja na Kosovu bude euro.
Ipak, na sjeveru Kosova, dinar nije samo zabranjena valuta – on i dalje cirkuliše među građanima. Od malih prodavnica do lokalnih pijaca, plaćanja dinarom i eurom se obavljaju paralelno, pokazujući da se regulative i zakoni ne primjenjuju dosledno.
U Zubinom Potoku, dok se prelazi iz prodavnice u prodavnicu, zamjena eura za dinar djeluje prirodno; procedure su jednostavne i građani ga koriste bez poteškoća. Video snimci KosovaPress-a prikazuju tim kako vrši zamjenu eura u dinare u jednoj prodavnici.
Takođe, u ovoj opštini, u svim prodavnicama, cijene proizvoda – prehrambenih, higijenskih i drugih – pišu se samo u dinarima, ne i u eurima.
U Zvečanu, tim KosovaPress-a je primjetio da trgovci i dalje prihvataju dinare bez ikakve zadrške. Video snimci pokazuju da je prodavač gotovo normalno primio plaćanje u dinarima. Ova praksa svakodnevno funkcioniše u suprotnosti sa zakonom u tom dijelu zemlje.
Građani kažu da se dinar i dalje koristi i u Leposaviću, gdje je moguć plaćanje i eurima i dinarima, ali za male transakcije i svakodnevne kupovine dinar ostaje najčešći.
U sjevernoj Mitrovici prodavnice prihvataju i euro i dinar. Jedan stanovnik objašnjava da su obe valute prihvaćene lako i da nije bitno kojom plaća kupac.
Šta kaže CBK o dinaru?
CBK nije objasnio zašto se ova nelegalna pojava i dalje toleriše, osim što navode da CBK u potpunosti sprovodi regulative za gotovinska plaćanja u finansijskom sektoru, obezbjeđujući snabdjevanje novcem u ekonomiji i dajući ovlašćenja finansijskim institucijama.
„U ovom okviru, Uredba o gotovinskim operacijama se potpuno primjenjuje u finansijskom sektoru, uključujući snabdjevanje novcem u ekonomiji i ovlašćenja koja CBK daje finansijskim institucijama“, navodi se u pisanom odgovoru CBK za KosovaPress.
CBK dodaje da su značajno proširili pristup finansijskim uslugama u sjevernim opštinama. Broj bankarskih filijala porastao je sa četiri na 12, a broj finansijskih institucija sa 17 na 49, dok banke olakšavaju podizanje eura sa bankomata bez obzira na valutu na računu građana u inostranstvu.
Kursevi valuta i dalje su dio svakodnevnice, a institucije nude legalnu zamenu valuta koja je u skladu sa regulativom.
Policija Kosova i Ministarstvo finansija, rada i transfera nisu odgovorili na upite KosovaPress-a u vezi sa zaplenom i sprovođenjem zabrane upotrebe srpskog dinara u sjevernim opštinama.
Posljednji sigurnosni slučajevi pokazuju da gotovina, uključujući dinar, i dalje čini dio svakodnevnog života na sjeveru. 1. novembra u sjevernoj Mitrovici uhapšene su dvije osobe zbog pljačke u lokalnom objektu, gdje je zaplenjen novac, većinom u srpskim dinarima. Slična zaplena dogodila se i u Podujevu mjesec dana ranije.
Profesor Ekonomskog fakulteta, Nagip Skenderi, navodi da upotreba dinara narušava politički i ekonomski integritet Kosova, stvara novac van kontrole CBK, izaziva nestabilnost i podstiče kriminal.
On objašnjava da cirkulacija dinara na kosovskom tržištu krši regulative CBK i oštećuje ekonomski sistem, jer novac koji ulazi na Kosovo ostaje van nadzora institucija. Ova praksa slabi političku i finansijsku stabilnost, stvara prostor za kriminalne aktivnosti i spoljna uticaja, ugrožavajući ekonomski i državni integritet.
Prema Skenderiju, dinar i dalje cirkuliše na sjeveru, posebno za isplate koje Srbija daje građanima kroz paralelne plate i penzije, što mješavinu eura i dinara čini dvostruko korisnom za lokalno stanovništvo i otežava djelovanje kosovskih institucija. On dodaje da međunarodni pritisak da se dozvoli upotreba dinara dodatno komplikuje situaciju, te zahtjeva strogo sprovođenje zabrane od strane pravosudnih i kontrolnih mehanizama države.
„Na sjeveru i dalje funkcioniše tržište koje posluje sa srpskim dinarom, posebno u slučajevima paralelnih plata – kako zaposlenih u institucijama Kosova, tako i u institucijama Srbije, koje se isplaćuju u dinarima za penzije i plate. Tržište pokazuje suživot eura i dinara, ali interes stanovništva da dobije obe plate, uključujući i dinare koje primaju kao ekonomski benefit, usporava djelovanje Vlade Kosova da riješi ovaj problem. Međunarodni pritisak takođe vrši pritisak na institucije i vladu da ne zabranjuje upotrebu srpskog dinara, kako bi se zaštitili interesi srpske manjine i koegzistencija u tom dijelu zemlje“, ističe Skenderi.
Uredba CBK-a, koja zabranjuje korišćenje valuta osim eura, stupila je na snagu 1. februara 2024, a prelazni period za njenu primjenu završio se 13. maja iste godine.
Prema Ustavu Republike Kosovo, član 11 propisuje da Republika Kosovo ima jednu zvaničnu valutu:
„U Republici Kosovo kao važeće sredstvo plaćanja koristi se jedna valuta“, stoji u članu 11 Ustava Kosova.
Izvor: KosovaPress/Gazeta Expess/Kossev
