Upozorenje stručnjaka Depopulacija sela ugrožava ekonomski i društveni razvoj Kosova
Stručnjaci upozoravaju da migracija iz ruralnih područja u gradove i inostranstvo pretvara sela Kosova u demografsku, ekonomsku i društvenu krizu, sa posledicama po cjelokupni razvoj, piše Albanian post.
U posljednjim decenijama, Kosovo se suočava sa jednom od najvećih demografskih i društvenih izazova – iseljavanjem iz ruralnih oblasti i masovnim migracijama ka urbanim centrima i inostranstvu.
Sela koja su nekada bila stub ekonomije sada se prazne: stare kuće ostaju zaključane, škole se zatvaraju zbog manjka učenika, a poljoprivredno zemljište postaje zapušteno. Novi demografski trend stvara nestajanje životne aktivnosti u ruralnim oblastima, piše Albanian post.
Profesor Florim Isufi sa Fakulteta geografije objašnjava da podaci popisa iz 2011. i 2024. godine pokazuju značajno smanjenje stanovništva, posebno u ruralnim područjima, brdskim i periferijskim zonama. On ističe da iseljavanje nije slučajno i da ima dugoročne posljedice po ekonomiju, društvo i teritorijalni razvoj.
„Smanjenje broja stanovnika u selima rezultat je tri glavna procesa: migracija u inostranstvo radi boljeg života, unutrašnja migracija prema gradovima zbog boljeg standarda i smanjenje prirodnog priraštaja jer natalitet u zemlji opada“, objašnjava Isufi.
On upozorava na nedostatak prostornog planiranja od strane državnih institucija. Neplanirano preseljenje stanovništva izaziva disbalans: u ruralnim područjima opada proizvodnja hrane, zatvaraju se škole, zdravstvene ustanove i infrastruktura, dok u gradovima raste pritisak na infrastrukturu i kvalitet usluga.
„Ako se ovaj trend nastavi, problem će postati ozbiljan, posebno u ruralnim oblastima sa malim brojem stanovnika i praznim prostorima“, kaže Isufi.
Sociolog Labinot Kunushevci dodaje da iseljavanje utiče i na nacionalnu ekonomiju.
„Prazna sela smanjuju poljoprivrednu proizvodnju, povećavaju troškove života i dovode do potrebe za uvozom proizvoda koji bi se mogli proizvoditi lokalno“, ističe on.
Napominje da migracija nije potpuno negativna jer grad pruža bolje mogućnosti obrazovanja i profesionalnog usavršavanja, a ruralni stanovnici su često glavni ekonomijski doprinosi urbanim centrima.
Statistički podaci pokazuju da je 2011. godine 61,97 odsto stanovništva živelo u ruralnim oblastima, a 38,03 procenta u urbanim. Prema podacima iz 2024. godine, u ruralnim oblastima živi 789.939 stanovnika (49,82 odsto), dok u urbanim oblastima živi 795.627 stanovnika (50,18 procenata).
U posljednjih 10 godina zatvoreno je više od 200 seoskih škola zbog manjka učenika, posebno u planinskim oblastima. U nekim seoskim školama ima samo 3–5 učenika po odjeljenju, dok u gradskim školama dolazi do pretrpanosti od 35–45 učenika po odjeljenju.
Izvor: Albanian post/Kosovoonline
Sela koja su nekada bila stub ekonomije sada se prazne: stare kuće ostaju zaključane, škole se zatvaraju zbog manjka učenika, a poljoprivredno zemljište postaje zapušteno. Novi demografski trend stvara nestajanje životne aktivnosti u ruralnim oblastima, piše Albanian post.
Profesor Florim Isufi sa Fakulteta geografije objašnjava da podaci popisa iz 2011. i 2024. godine pokazuju značajno smanjenje stanovništva, posebno u ruralnim područjima, brdskim i periferijskim zonama. On ističe da iseljavanje nije slučajno i da ima dugoročne posljedice po ekonomiju, društvo i teritorijalni razvoj.
„Smanjenje broja stanovnika u selima rezultat je tri glavna procesa: migracija u inostranstvo radi boljeg života, unutrašnja migracija prema gradovima zbog boljeg standarda i smanjenje prirodnog priraštaja jer natalitet u zemlji opada“, objašnjava Isufi.
On upozorava na nedostatak prostornog planiranja od strane državnih institucija. Neplanirano preseljenje stanovništva izaziva disbalans: u ruralnim područjima opada proizvodnja hrane, zatvaraju se škole, zdravstvene ustanove i infrastruktura, dok u gradovima raste pritisak na infrastrukturu i kvalitet usluga.
„Ako se ovaj trend nastavi, problem će postati ozbiljan, posebno u ruralnim oblastima sa malim brojem stanovnika i praznim prostorima“, kaže Isufi.
Sociolog Labinot Kunushevci dodaje da iseljavanje utiče i na nacionalnu ekonomiju.
„Prazna sela smanjuju poljoprivrednu proizvodnju, povećavaju troškove života i dovode do potrebe za uvozom proizvoda koji bi se mogli proizvoditi lokalno“, ističe on.
Napominje da migracija nije potpuno negativna jer grad pruža bolje mogućnosti obrazovanja i profesionalnog usavršavanja, a ruralni stanovnici su često glavni ekonomijski doprinosi urbanim centrima.
Statistički podaci pokazuju da je 2011. godine 61,97 odsto stanovništva živelo u ruralnim oblastima, a 38,03 procenta u urbanim. Prema podacima iz 2024. godine, u ruralnim oblastima živi 789.939 stanovnika (49,82 odsto), dok u urbanim oblastima živi 795.627 stanovnika (50,18 procenata).
U posljednjih 10 godina zatvoreno je više od 200 seoskih škola zbog manjka učenika, posebno u planinskim oblastima. U nekim seoskim školama ima samo 3–5 učenika po odjeljenju, dok u gradskim školama dolazi do pretrpanosti od 35–45 učenika po odjeljenju.
Izvor: Albanian post/Kosovoonline
