Ambasador Njemačke Rohde: Kosovo da primjeni dogovor o ZSO, Srbija da prihvati da je Kosovo suverena država
Ambasador Njemačke Jorn Rohde u petak će napustiti Kosovo nakon pet godina provedenih na Kosovu, a njega će na toj poziciji zamjeniti Reiner Rudolf. U oproštajnom intervjuu za Kosovo onlajn, Rohde je govorio o dijalogu u Briselu, uspostavljanju ZSO, Banjskoj, samoupravi Srba nad zdravstvenim i obrazovnim institucijama unutar kosovskog sistema i tome da Srbija treba da prihvati da je Kosovo suverena država u svakom obliku.
Tokom posljednjih mjeseci često smo mogli da gledamo zatvaranje srpskih institucija na Kosovu, negodovanje diplomatskog kora na Kosovu što je to učinjeno na takav način i bez koordinacije, ali te akcije i zatvaranja su se nastavili.
Da li je moguće da Kvinta, odnosno međunarodna zajednica spreči takve akcije i postupke Vlade Kosova?
Njemačka, Kvinta, a pogotovo Evropska unija rade neumorno na tome da pomognu Kosovu i Srbiji u normalizaciji međusobnih odnosa i sprovođenju obavezujućih sporazuma o osnivanju i integraciji zajednica i institucija. Cilj kako međunarodne zajednice, tako i kosovskih vlasti jeste da se usaglasi put ka pristupanju EU i međunarodnim organizacijama, uz istovremeno osiguranje održivog mira. Tokom mojih pet godina boravka na Kosovu u svojstvu ambasadora, puno toga smo postigli. Deset godina poslije potpisivanja prvog sporazuma o normalizaciji 2013 godine, odigrali smo ključnu ulogu u pokretanju izrade sporazuma pod vođstvom Evropske unije 2023. godine – tzv. Ohriskog sporazuma – kojim je utvrđena mapa puta ka normalizaciji. Obe vlade, i kosovska i srpska, su se složile. Vidim i uspjehe: imamo jedan energetski sporazum kojim je okončana jedna apsurdna situacija gdje niko na sjeveru nije plaćao račune za vodu ili struju. Sada radimo na legalizaciji dokumenata. Priznajem, voleo bih kada bi ovaj proces išao brže i kada bi se odluke sprovodile kao u kampanji a ne kao administrativni poduhvat. Nikada nismo doveli u pitanje ciljeve poput, na primjer, priznavanja registracionih oznaka ili oko korišćenja jedne valute, ali smo kritikovali način na koji je to urađeno.
Sada je na izabranim političkim činiocima da sprovedu ono na šta su se obavezali, što uključuje i, na primjer, osnivanje Zajednice opština sa srpskom većinom i integraciju zdravstvenih i obrazovnih institucija u institucionalni sistem Kosova. Njemačka, EU i čitava međunarodna zajednica stoje uz Kosovo, spremni da posavjetuju i pomognu. Ali jedino Kosovo samo može da uradi posao, uspostavi zajednice i osigura da vitalne zdravstvene i obrazovne institucije nastave sa radom.
Da li je položaj srpske zajednice na Kosovu u ovom trenutku u odnosu na to kada ste stigli na mjesto ambasadora Njemačke gori ili bolji nego što je tada bio?
Ovo je prvenstveno pitanje na koje bi trebalo kosovski Srbi da odgovore. Poslije pet godina provedenih na Kosovu, jasno je da je stanje i dalje puno izazova. Smatram da se srpska manjina na Kosovu osjeća pritisnuta u sendviču između zahtjeva iz Prištine da se u potpunosti integriše i oprečnih signala koji dolaze iz Beograda koji nastavlja da propagira narative u skladu sa onim „Kosovo je Srbija“.
Napad u Banjskoj bio je veliki korak unazad. Glavni politički predstavnici iz Srpske liste iz srpske zajednice na Kosovu se nažalost nikada nisu distancirali od ovog napada u terorističkom stilu koji je po sopstvenom priznanju izveo vođa grupe Milan Radoičić, bivši zamjenik predsjednika Srpske Liste. Upotreba nasilja za postizanje političkih ciljeva jeste i ostaće neprihvatljiva. Sa briselskim i ohridskim sporazumima imamo jasnu mapu puta ka normalizaciji koja bi mogla da ima pozitivan uticaj na živote kosovskih Srba. Jasno je da ne možete zastupati i unaprediti život jedne manjinske zajednice ako povučete svoje predstavnike i izabrane zvaničnike kao što je to Srpska lista učinila 2022. godine. Bojkot je bio i još uvijek je recept za propast.
„Kosovo da otpočne sa primjenom Zajednice opština sa srpskom većinom“
Kada bi samo obe Vlade mogle da se usklade i pregovaraju u dobroj vjeri. Vlada je dužna da izađe u susret manjinskoj zajednici i ispuni njihove zahtjeve, kao i obrnuto. Manjinska zajednica dužna je da pokaže da Kosovo smatra svojom državom. Dobar primjer jeste i odluka Vlade Kosova da napokon primjeni odluku Ustavnog suda Kosova po pitanju imovine manastira Visoki Dečani. To je jasan dokaz da će se manjinska prava poštovati i sprovoditi. Po meni, djelovati u dobro vjeri znači da Kosovo otpočne sa primjenom Zajednice opština sa srpskom većinom – što znači da kosovski Srbi imaju samoupravu nad zdravstvenim i obrazovnim institucijama unutar kosovskog sistema i da Srbija prihvati da je Kosovo suverena država u svakom obliku. Imati poštanske ekspoziture druge zemlje na Kosovu ili upotreba dinara samo na sjeveru zemlje bila je jedna anomalija. Danska manjina u Njemačkoj takođe koristi njemačku poštu ili valutu euro, a njemačka manjina u Danskoj naravno upotrebljava dansku ’krunu’ i koristi usluge danskih banaka i poštanske službe. To je jedna normalnost koja je potrebna svim građanima. Dobro je videti da se na predstojećim lokalnim izborima za glasove nadmeće dobar broj partija kosovskih Srba. Ovo je poruka o onome što im ja želim: učešće, integraciju i saradnju. Jedino tada je moguće da svoju sudbinu pozitivno oblikujete – i da u bliskoj budućnosti živite i radite zajedno kao građani Evropske unije. U EU, građani žive uz moto „ujedinjeni u različitosti“: što znači da niko ne mora da se odrekne svog etničkog, vjerskog ili kulturnog identiteta.
Da li očekujete da se dijalog u Briselu uspešno okonča u nekom razumnom vremenskom periodu i kada će Vlada Kosova uspostaviti Zajednicu srpskih opština?
Kao što sam upravo rekao, u podjednakom je interesu kako međunarodne zajednice tako i kosovskih vlasti, ali i svih građana i zajednica na Kosovu da dijalog brzo napreduje i da se otvori put ka pristupanju EU. Međutim, svaka od strana u dijalogu mora da odradi svoj dio posla i ispuni svoje preuzete obaveze. Kosovo je prvenstveno dužno da konstituiše Skupštinu i formira novu vladu. Građani Kosova čekaju više od pola godine da ih neko predstavlja, a zemlja polako sve više gubi finansijsku i političku podršku što duže bude nedostajalo demokratsko zastupništvo njenih građana. Da ponovim, Njemačka i EU su spremne i voljne da pomognu, ali Kosovo prvo mora da pokaže da dijalog i svoje obaveze ka normalizaciji, poput pokretanja primene dogovora o Zajednici opština sa srpskom većinom, shvata ozbiljno.
Kakvu poruku bi uputili Albancima na Kosovu, a kakvu Srbima prije nego što napustite Prištinu?
Moja poruka upućena je svim građanima i njihovim političkim predstavnicima na Kosovu. Želimo vas – Kosovo i sve zemlje Zapadnog Balkana – u EU što prije. Vidimo toliko mnogo potencijala za jedan miran i prosperitetan region, integrisan u međunarodnoj zajednici i institucijama, a već okružen zemljama Evropske unije. Taj potencijal oblikuje svaki pojedinačni građanin. Video sam mlade ljude kako svoje razlike ostavljaju po strani dok okupljeni rade na zajedničkoj viziji kako bi trebalo da izgleda budućnost ove zemlje i regiona, ujedinjeni kroz umjetnost i aktivizam. Vidim mnogo sposobnih ljudi, nade i truda u svakom građaninu Kosova bez obzira na vjersku ili etničku pripadnost. Moja poruka svim građanima Kosova jeste da se trude da vide sličnosti a ne razlike, čovjeka pojedinca a ne nacionalnost, kao i da teže ka zajedničkom cilju mira i međusobnog poštovanja. Političkim liderima bih poručio da razviju i unaprede vještinu kompromisa. To je siguran put ka realizaciji normalizacije a istovremeno ostvarenja vaših stremljenja ka Evropskoj uniji. Zato što zajedno građani Kosova mogu da učine puno toga. Ja ću uvijek vjerovati u potencijal Kosova i svi građani Kosova će ostati bliski mom srcu.
Izvor: Kosovo Online
Da li je moguće da Kvinta, odnosno međunarodna zajednica spreči takve akcije i postupke Vlade Kosova?
Njemačka, Kvinta, a pogotovo Evropska unija rade neumorno na tome da pomognu Kosovu i Srbiji u normalizaciji međusobnih odnosa i sprovođenju obavezujućih sporazuma o osnivanju i integraciji zajednica i institucija. Cilj kako međunarodne zajednice, tako i kosovskih vlasti jeste da se usaglasi put ka pristupanju EU i međunarodnim organizacijama, uz istovremeno osiguranje održivog mira. Tokom mojih pet godina boravka na Kosovu u svojstvu ambasadora, puno toga smo postigli. Deset godina poslije potpisivanja prvog sporazuma o normalizaciji 2013 godine, odigrali smo ključnu ulogu u pokretanju izrade sporazuma pod vođstvom Evropske unije 2023. godine – tzv. Ohriskog sporazuma – kojim je utvrđena mapa puta ka normalizaciji. Obe vlade, i kosovska i srpska, su se složile. Vidim i uspjehe: imamo jedan energetski sporazum kojim je okončana jedna apsurdna situacija gdje niko na sjeveru nije plaćao račune za vodu ili struju. Sada radimo na legalizaciji dokumenata. Priznajem, voleo bih kada bi ovaj proces išao brže i kada bi se odluke sprovodile kao u kampanji a ne kao administrativni poduhvat. Nikada nismo doveli u pitanje ciljeve poput, na primjer, priznavanja registracionih oznaka ili oko korišćenja jedne valute, ali smo kritikovali način na koji je to urađeno.
Sada je na izabranim političkim činiocima da sprovedu ono na šta su se obavezali, što uključuje i, na primjer, osnivanje Zajednice opština sa srpskom većinom i integraciju zdravstvenih i obrazovnih institucija u institucionalni sistem Kosova. Njemačka, EU i čitava međunarodna zajednica stoje uz Kosovo, spremni da posavjetuju i pomognu. Ali jedino Kosovo samo može da uradi posao, uspostavi zajednice i osigura da vitalne zdravstvene i obrazovne institucije nastave sa radom.
Da li je položaj srpske zajednice na Kosovu u ovom trenutku u odnosu na to kada ste stigli na mjesto ambasadora Njemačke gori ili bolji nego što je tada bio?
Ovo je prvenstveno pitanje na koje bi trebalo kosovski Srbi da odgovore. Poslije pet godina provedenih na Kosovu, jasno je da je stanje i dalje puno izazova. Smatram da se srpska manjina na Kosovu osjeća pritisnuta u sendviču između zahtjeva iz Prištine da se u potpunosti integriše i oprečnih signala koji dolaze iz Beograda koji nastavlja da propagira narative u skladu sa onim „Kosovo je Srbija“.
Napad u Banjskoj bio je veliki korak unazad. Glavni politički predstavnici iz Srpske liste iz srpske zajednice na Kosovu se nažalost nikada nisu distancirali od ovog napada u terorističkom stilu koji je po sopstvenom priznanju izveo vođa grupe Milan Radoičić, bivši zamjenik predsjednika Srpske Liste. Upotreba nasilja za postizanje političkih ciljeva jeste i ostaće neprihvatljiva. Sa briselskim i ohridskim sporazumima imamo jasnu mapu puta ka normalizaciji koja bi mogla da ima pozitivan uticaj na živote kosovskih Srba. Jasno je da ne možete zastupati i unaprediti život jedne manjinske zajednice ako povučete svoje predstavnike i izabrane zvaničnike kao što je to Srpska lista učinila 2022. godine. Bojkot je bio i još uvijek je recept za propast.
„Kosovo da otpočne sa primjenom Zajednice opština sa srpskom većinom“
Kada bi samo obe Vlade mogle da se usklade i pregovaraju u dobroj vjeri. Vlada je dužna da izađe u susret manjinskoj zajednici i ispuni njihove zahtjeve, kao i obrnuto. Manjinska zajednica dužna je da pokaže da Kosovo smatra svojom državom. Dobar primjer jeste i odluka Vlade Kosova da napokon primjeni odluku Ustavnog suda Kosova po pitanju imovine manastira Visoki Dečani. To je jasan dokaz da će se manjinska prava poštovati i sprovoditi. Po meni, djelovati u dobro vjeri znači da Kosovo otpočne sa primjenom Zajednice opština sa srpskom većinom – što znači da kosovski Srbi imaju samoupravu nad zdravstvenim i obrazovnim institucijama unutar kosovskog sistema i da Srbija prihvati da je Kosovo suverena država u svakom obliku. Imati poštanske ekspoziture druge zemlje na Kosovu ili upotreba dinara samo na sjeveru zemlje bila je jedna anomalija. Danska manjina u Njemačkoj takođe koristi njemačku poštu ili valutu euro, a njemačka manjina u Danskoj naravno upotrebljava dansku ’krunu’ i koristi usluge danskih banaka i poštanske službe. To je jedna normalnost koja je potrebna svim građanima. Dobro je videti da se na predstojećim lokalnim izborima za glasove nadmeće dobar broj partija kosovskih Srba. Ovo je poruka o onome što im ja želim: učešće, integraciju i saradnju. Jedino tada je moguće da svoju sudbinu pozitivno oblikujete – i da u bliskoj budućnosti živite i radite zajedno kao građani Evropske unije. U EU, građani žive uz moto „ujedinjeni u različitosti“: što znači da niko ne mora da se odrekne svog etničkog, vjerskog ili kulturnog identiteta.
Da li očekujete da se dijalog u Briselu uspešno okonča u nekom razumnom vremenskom periodu i kada će Vlada Kosova uspostaviti Zajednicu srpskih opština?
Kao što sam upravo rekao, u podjednakom je interesu kako međunarodne zajednice tako i kosovskih vlasti, ali i svih građana i zajednica na Kosovu da dijalog brzo napreduje i da se otvori put ka pristupanju EU. Međutim, svaka od strana u dijalogu mora da odradi svoj dio posla i ispuni svoje preuzete obaveze. Kosovo je prvenstveno dužno da konstituiše Skupštinu i formira novu vladu. Građani Kosova čekaju više od pola godine da ih neko predstavlja, a zemlja polako sve više gubi finansijsku i političku podršku što duže bude nedostajalo demokratsko zastupništvo njenih građana. Da ponovim, Njemačka i EU su spremne i voljne da pomognu, ali Kosovo prvo mora da pokaže da dijalog i svoje obaveze ka normalizaciji, poput pokretanja primene dogovora o Zajednici opština sa srpskom većinom, shvata ozbiljno.
Kakvu poruku bi uputili Albancima na Kosovu, a kakvu Srbima prije nego što napustite Prištinu?
Moja poruka upućena je svim građanima i njihovim političkim predstavnicima na Kosovu. Želimo vas – Kosovo i sve zemlje Zapadnog Balkana – u EU što prije. Vidimo toliko mnogo potencijala za jedan miran i prosperitetan region, integrisan u međunarodnoj zajednici i institucijama, a već okružen zemljama Evropske unije. Taj potencijal oblikuje svaki pojedinačni građanin. Video sam mlade ljude kako svoje razlike ostavljaju po strani dok okupljeni rade na zajedničkoj viziji kako bi trebalo da izgleda budućnost ove zemlje i regiona, ujedinjeni kroz umjetnost i aktivizam. Vidim mnogo sposobnih ljudi, nade i truda u svakom građaninu Kosova bez obzira na vjersku ili etničku pripadnost. Moja poruka svim građanima Kosova jeste da se trude da vide sličnosti a ne razlike, čovjeka pojedinca a ne nacionalnost, kao i da teže ka zajedničkom cilju mira i međusobnog poštovanja. Političkim liderima bih poručio da razviju i unaprede vještinu kompromisa. To je siguran put ka realizaciji normalizacije a istovremeno ostvarenja vaših stremljenja ka Evropskoj uniji. Zato što zajedno građani Kosova mogu da učine puno toga. Ja ću uvijek vjerovati u potencijal Kosova i svi građani Kosova će ostati bliski mom srcu.
Izvor: Kosovo Online
